Bij een ouder wordende vrouw neemt de gevoeligheid van de ovarium follikel af voor twee hormonen, namelijk het follikel stimulerend hormoon (FSH) en het luteïniserend hormoon (LH). Het resultaat is dat de ovulatie (eisprong) wordt verstoord; vele cycli om eicellen te leveren falen wat weer leidt tot onregelmatig menstrueren. De eierstokken produceren minder oestrogeen en de daling van de LH-spiegel veroorzaakt tenslotte een afname in de progesteronproductie. Uiteindelijk wordt door de eierstokken helemaal geen oestrogeen meer geproduceerd en de enige bronnen van oestrogeen die er voor de vrouw overblijven, die oestrogeen in de vorm van oestron aanmaken, zijn alleen de bijnieren en vetcellen.
 
Gedurende die periode neemt de vruchtbaarheid van de vrouw af, maar anticonceptie is nog steeds noodzakelijk tot 12 maanden na haar laatste menstruatie. Ook kunnen zich in dat tijdsbestek de eerste symptomen van de overgang voordoen. Die kunnen reeds op een leeftijd van 35 jaar beginnen, alhoewel de meeste vrouwen deze klachten zo tussen de midden veertig tot eind veertig zullen ervaren. De perimenopauze kan een paar jaar, tien jaar of zelfs nog langer duren. De feitelijke duur en hevigheid van de perimenopauze zijn bij elke vrouw verschillend en kunnen voor of tijdens de duur van dat proces niet voorspeld worden.
 
De resulterende, gedaalde oestrogeenspiegel beïnvloedt niet alleen de voortplantingsfunctie, maar heeft tevens een verder omvangrijk effect dat zich helemaal van de hersenen tot de huid uitstrekt. De gedaalde progesteronspiegel oefent bovendien invloed uit op fysiologische en emotionele aspecten.
 
Effecten van een lage oestrogeenspiegel
 
In de jaren van de perimenopauze ondergaan veel vrouwen significante lichamelijke veranderingen  ten gevolge van hormonale schommelingen, waaronder vanzelfsprekend onregelmatige menstruatie. Sommige vrouwen komen aan in gewicht, vooral ter hoogte van de onderbuik, het achterwerk en de dijen.
 
Er bestaan ook vele goed gedocumenteerde fysiologische tekenen van de perimenopauze – de bekendste zijn 'opvliegers'. Andere algemeen voorkomende symptomen van de perimenopauze zijn hartkloppingen, hoofdpijn, diverse pijnklachten/kwaaltjes en slaapproblemen.
 
Er zijn ook psychologische effecten, zoals stemmingswisselingen/geïrriteerdheid, angstgevoelens en concentratieproblemen. Sommige van deze klachten zijn wellicht direct gerelateerd aan de feitelijke hormonale schommelingen, maar er is behoefte naar meer onderzoek op dat gebied. De hierboven genoemde effecten kunnen namelijk ook samenlopen met stressvolle gebeurtenissen die dikwijls rond deze tijd in het leven van de vrouw  plaatsvinden, zoals de negatieve perceptie van de maatschappij over ouder worden, pensionering en kinderen die het huis uit gaan.
 
Het is daarom moeilijk een grens te trekken tussen hormoongerelateerde perimenopauze symptomen en emotiegerelateerde symptomen. In feite zijn ze waarschijnlijk van elkaar afhankelijk.
 
Vrouwen in de perimenopauze kunnen ook seksuele problemen ervaren, zoals vaginale droogheid, wat pijn of ongemak kan veroorzaken tijdens de gemeenschap. Dit komt doordat de afname van oestrogeen de bloedtoevoer en stimulatie van de klieren in dit gebied vermindert en een meer basisch milieu bevordert dat zeer vatbaar is voor infecties. 
 
Wat is de menopauze?
 
Postmenopauze