De menopauze is een natuurlijke fase in het leven van alle vrouwen. Technisch gesproken is de 'menopauze' een datum. Die datum wordt achteraf bepaald als gedurende 12 maanden na de laatste menstruatie geen nieuwe menstruale vloeiing optreedt. Vanaf dat moment wordt een vrouw als onvruchtbaar beschouwd en hoeft ze niet langer anticonceptie te gebruiken. Zodra de 12 maanden voorbij zijn, wordt een vrouw geacht de postmenopauze te zijn binnengegaan.
 
De term ‘menopauze’ is eigenlijk een verzamelnaam en bestrijkt de jaren in de aanloop naar het ophouden van de menstruatie, de perimenopauze, de menopauze zelf en dan de jaren die daarop volgen, de postmenopauze. De perimenopauze wordt feitelijk gedefinieerd als ‘de periode onmiddellijk voorafgaand aan de menopauze en het eerste jaar na de menopauze’.
 
In de westerse wereld is de gemiddelde leeftijd waarop de menopauze optreedt 51 jaar alhoewel het gehele proces van de menopauze een aantal jaren kan duren. De menopauze begint bij de meeste vrouwen op een leeftijd tussen de 45–55 jaar, alhoewel ze bij sommige vrouwen al vanaf 35 jaar of pas vanaf 60 jaar optreedt.
 
Als de menopauze zich voordoet bij een vrouw beneden de 40, wordt dit premature menopauze genoemd, beneden de 45 wordt dit vroege menopauze genoemd. Er wordt geschat dat de premature menopauze van toepassing is op 1% van vrouwen beneden de 40 en 0,1% van vrouwen beneden de 30.
 
De overgang treedt op zodra de vrouwelijke hormonen oestrogeen en progesteron beginnen af te nemen en waarbij de aanmaak van progesteron vrijwel helemaal stilligt. Het is deze schommeling in hormonen die overgangsklachten veroorzaken, die 70–80% van de vrouwen in allerlei gradaties ervaren. Soms zijn deze neveneffecten erg onplezierig en vormen ze een uitdaging.
 
De hevigheid van de symptomen zijn grotendeels echter afhankelijk van de lifestyle, voeding en psychologische achtergrond. Dit hoeft echter niet het einde te betekenen van een goede gezondheid en vitaliteit noch het einde van vrouwelijkheid en een goed seksleven. De menopauze wordt soms ‘de overgang’ genoemd, maar wanneer men beschikt over de kennis hoe men kan omgaan met de neveneffecten, en over praktische lifestyle-tips, hoeft dit niet de overgang naar slechtere tijden te betekenen.
 
Niet ‘natuurlijke’ menopauze (kunstmatig geïnduceerde menopauze)
 
Om medische redenen wordt bij een jongere vrouw soms de uterus (baarmoeder) chirurgisch verwijderd (hysterectomie). Vanaf dat moment stopt haar menstruatie permanent en is de vrouw onvruchtbaar, maar zolang ten minste nog één van haar eierstokken functioneert, is de vrouw nog niet in de menopauze. Zelfs zonder de baarmoeder, vindt er tot het bereiken van de menopauze nog steeds een regelmatige ovulatie en de opeenvolgende aanmaak van voortplantingshormonen plaats.
 
Maar in gevallen waarbij beide eierstokken van de vrouw worden verwijderd (ovariëctomie), bevindt de vrouw zich onmiddellijk in de "chirurgische menopauze", zelfs wanneer de baarmoeder intact blijft. 
 
Perimenopauze
 
Postmenopauze